{
"phrase": "КЪО БАЧЧИЗЕ",
"senses": [
{
"see_also": "къо борхизе",
"see_also_type": "то же, что"
}
],
"page": 158
}
{
"phrase": "КЪО БИТӀАГИ",
"senses": [
{
"translation": "счастливо!, счастья тебё!"
}
],
"examples": [
{
"av": "Дуе къо битӏаги, дарман Шагьрузат! Киналъухъго баркала!",
"ru": "Счастья тебе, Шахрузат! Спасибо за всё!",
"author": "М. Абакар",
"source": "Эбел"
}
],
"page": 158
}
{
"phrase": "КЪО БИХЬИЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "перенести трудности, испытать лишения",
"literal": "увидеть"
}
],
"examples": [
{
"av": "Гьаб дида бихьараб къо бихьизе дица мун цӏаличӏого теларо.",
"ru": "Я не хочу, чтобы ты перенесла трудности, какие перенесла я, и поэтому я сделаю всё, чтобы ты училась.",
"author": "Ф. ГӀалиева",
"source": "Ракьул гӏерекъ гьороца унаро"
}
],
"page": 159
}
{
"phrase": "КЪО БОРХИЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "выдержать испытания, трудности",
"literal": "тяготы жизни"
}
],
"examples": [
{
"av": "Дица къуват гьарула Гьаб нилъер заманалда, Бачӏараб къо борхизе Ахиралде щвезегӏан.",
"ru": "Я силы прошу у грядущих дней. Чтоб выдержать тяготы жизни, Выпавшие на нашу долю.",
"author": "Р. ХӀамзатов",
"source": "ТӀаса рищарал кучӏдул"
}
],
"page": 159
}
{
"phrase": "КЪО БУХӀАРАБ ХӀАЛ",
"senses": [
{
"translation": "безвыходное, бедственное положёние",
"equiv": "exact"
}
],
"examples": [
{
"av": "ЦӀоб гьечӏеб къисматалъ дир Къахӏан ккуна мукъулукъ, Къо бухӏараб хӏалалда ХӀакъирго хутӏана дун.",
"ru": "Беспощадная судьба Взяла меня за горло, В безвыходном положении Одиноким оказался я.",
"author": "Адалло",
"source": "Годекӏан"
}
],
"page": 159
}
{
"phrase": "КЪО БУХӀАРАВ",
"senses": [
{
"translation": "бёдный, убогий, невезучий",
"literal": "день сгорёвший"
}
],
"examples": [
{
"av": "Талихӏ къарав гъарин, къо бухӏарав дун, ХӀажи-ГӀиса, гӏадин вахъана цадахъ.",
"ru": "Несчастный бедняга, невезучий я. Вышел с ними, как Хаджи-Иса.",
"author": "ЦӀ. ХӀамзат",
"source": "ТӀаса рищарал кучӏдул"
}
],
"page": 159
}
{
"phrase": "КЪО БУХӀУН",
"senses": [
{
"translation": "в отчаянии",
"literal": "день сгорёл"
}
],
"examples": [
{
"av": "Къо бухӏун валагьана гьев ракьги зобги жубалеб рикӏкӏалъуде.",
"ru": "Он с отчаянием смотрел на горизонт.",
"author": "ГӀ. Шахтаманов",
"source": "Мугӏалимги мутагӏилги"
}
],
"page": 159
}
{
"phrase": "КЪО ККАРАБ МЕХ",
"senses": [
{
"translation": "нужда; трудное положение"
}
],
"examples": [
{
"av": "Къо ккараб мехалда лъазабе дида, Лъалиниса вахъун паркъезе вуго.",
"ru": "Когда будет нужда, извести меня, Приду я в любое врёмя дня и ночи.",
"author": "Р. ХӀамзатов",
"source": "ТӀаса рищарал кучӏдул"
}
],
"page": 160
}
{
"phrase": "КЪО РАДАЛ БУКӀАГО",
"senses": [
{
"translation": "пока не поздно",
"literal": "пока день, утро"
}
],
"examples": [
{
"av": "Дир нахъарукъалъул къагӏида гьечӏин. Къо радал букӏаго, кӏутӏе дуцаго.",
"ru": "Дела мой идут неважно. Пока не поздно, возьмись за дело.",
"author": "ЦӀ. ХӀамзат",
"source": "ТӀаса рищарал кучӏдул"
}
],
"page": 160
}
{
"phrase": "КЪО РЕХИЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "сдаться, уступить; не выдержать испытаний",
"literal": "тяготы сбросить"
}
],
"examples": [
{
"av": "— ХӀинкъуге, рехилареб батила рекӏеца къо.",
"ru": "— Не бойся, не сдадимся, переживём как-нибудь.",
"author": "ХӀ. Парипов",
"source": "Чияр яс"
}
],
"page": 160
}
{
"phrase": "КЪО РОЦӀИНЕ",
"senses": [
{
"translation": "проясниться (о погоде)"
}
],
"examples": [
{
"av": "Хаслихълъул гьогьен чӏвайдал Ячӏана дун дур къотӏной, Кьерхараб къо роцӏине Дуда бер чӏваларищан.",
"ru": "В осенний пасмурный день К дому твоему я пришла, Чтоб лишь увидеть тебя, И пасмурный день прояснился.",
"author": "М. Гъайирбекова",
"source": "Магӏарухъа гӏадамал"
}
],
"page": 160
}
{
"phrase": "КЪО ХӀЕХЬЕЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "не покориться судьбё, перенести [все] трудности",
"literal": "тяготы терпеть"
}
],
"examples": [
{
"av": "Гьесул къо хӏехьеялъе, бахӏарчилъиялъе къимат кьолаго рагъухъабаз гьесда «Чарамул Мухӏамадин» цӏар лъуна.",
"ru": "Он стойко переносил все трудности, выпавшие на его долю, и бойцы называли его за храбрость «Же-лёзным Магомёдом».",
"author": "ХӀ. Парипов",
"source": "Чияр яс"
}
],
"page": 160
}
{
"phrase": "КЪО ЩАЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "назначить, уточнить день"
}
],
"examples": [
{
"av": "Кинго гӏадамазул гӏайиб къотӏизабизе кӏвечӏев Алмасил Мухӏамадихъе ясалъул бертаде къо цӏазе чи вачӏараб мехалъ, гьес жаваб кьун буго...",
"ru": "Когда к Алмасил Магомеду пришёл человек, чтобы назначить день свадьбы его дочери, он ответил...",
"author": "Ф. ГӀалиева",
"source": "Ракьул гӏерекъ гьороца унаро"
}
],
"page": 160
}
{
"phrase": "КЪО ЩВАРАВ ЧИ",
"variants": [
"ИНСАН"
],
"senses": [
{
"translation": "обречённый на смерть",
"literal": "человек, которому настунил день"
}
],
"examples": [
{
"av": "Къо щварав чияеда щибха гьабилеб, Щокъроб махх кквезеги кӏолеб гьечӏелъул.",
"ru": "Помочь мы не в силах обречённому на смерть, Не можем мы противиться року.",
"author": "ЦӀ. ХӀамзат",
"source": "ТӀаса рищарал кучӏдул"
}
],
"page": 161
}